Lajme

Arbitrazhi Ndërkombëtar i dha përgjigje edhe AAK-së e Vetëvendosjes!

12:47 | 30 June 2017

Ndonëse dy ish republikat jugosllave, ishin të parat që kishin shpallë pavarësinë nga Jugosllavia dhe ishin promotorët e çmontimit të dhimbshëm të asaj krijese duke i dhënë mbështetje njëra tjetrës, jo gjithçka ishte esëll në marrëdhëniet në mës Sllovenisë dhe Kroacisë.

Pas pavarësimit të ryre dhe përfundimit të luftës së përgjakshme në Kroaci, procesi i demarkimit të kufirit mes dy ish republikave jugosllave fqinje, tashmë si shtete sovrane, hasi në kontest serioz. Ato nuk po arrinin pajtim në lidhje me demarkacionin e një pjese të kufirit mes tyre, konkretisht kishin mospajtime me vijën kufitare ndërshtetërore afër Gjirit të Piranit.

Për këtë shkak në vitin2009, dy shtetet u pajtuan që për këtë kontest t’idrejtohen arbitrazhit ndërkombëtar. Gjykata e Arbitrazhit në Hagë dje mori vendim për këtë çështje kontestuese mes Sllovenisë dhe Kroacisë.

Arbitrazhi pohoj se, në marrjen e vendimit, ka marrë parasysh kufijtë kadastral për të cilët ka thënë se “parimisht i paraqesin edhe kufijtë shtetëror”. Kufijtë kadastral duhet të përputhen me kufijtë e republikave. Kufiri i çdo shteti duhet të definohet me kufijtë e komunave, të cilat definohen me anë të distrikteve të brendshme kadastrale”, ka thënë gjyqtari Gilbert Guillaume.

Ky vendim në pamje të parë, nuk do të dukej lajm shumë i rëndësishëm për qyetetarët e Kosovës, pasi kishte të bëntë vetëm me raportet mes dy shteteve tjera, pa ndonjë impakt në jetën e tyre.

Por, këtij  vendimi i është kushtuar vëmendje e madhe në Kosovë për një arsye tjetër. Ka dy vjet që është nënshkruar marrëveshja për demarkimin e kufirit mes Republikës së Kosovës dhe asaj të Malit të Zi.

Por ku qëndrojnë koinçidencat mes këtyre rasteve. Edhe Kosova me Malin e Zi ishin njësi konstituive të ish Federatës Jugosllave (ish RSFJ), me dallimin se Kosova atë botë ishte “Krahinë Socialiste Autonome”, ndërsa Malini Zi ishte republikë, që në këtë rast ka shumë rëndësi. Koinçidenca kryesore nuk qëndron këtu.

Ajo çka e bënë interesante dhe shumë të rëndësishme për Kosovën, këtë vendim të djeshën Arbitrazhit në Hagë, është ajo që ky tribunal ndërkombëtar e ka pranuar si të mirëqenë kriterin që kufijtë kadastralë “parimisht i paraqesin edhe kufijtë shtetëror”.  Por, pse ka rëndësi kjo?

Është e tepërt të elaborojmë tash krejt rrjedhën e ngjarjeve në lidhje me demarkacionin e kufirit me Malin e Zi. Për dy vjet pamë skena të tmerrshme gazi lotësjellës në kuvend, protesta të dhunshme, shkatërrim të pronës publike dhe private, sulme ndaj policisë, zyrtarëve shtëtëror, kryeministrit, intervenime të ashpran olicore në arrestimin e deputetëve dhe protestuesve tjerë, e çka jo.

Për retorikën që u përdor mos të flasim, sharje, fyerje në kuvend dhe jashtë tij, akuza për tradhëti kombëtare, kundër akuza për pengim të proceseve integruese dhe liberalizim vizash, për interesa të ngushta dhe kauza false, pastaj komisione

mbi komisione,ndërkomëtare e vendore, qëndrime per këtë çështje nga vet State Departamenti i Shtetit (SHBA), BE etj. etj.

Në gjithë atë tollovi ishte vështirë të kuptohej kush e ka me të drejtë. Qeveria që pretendonte se versioni i nënshkruar nga Hashim Thaçi si ministër i jashtëm, ishte në rregull dhe se Kosova nuk humbte asnjë metër katror territor, apo opozita që bëri kauzë qëndrimin e saj se me këtë version Kosova humbte mbi 8 000 hektarë tokë.

Lëre që këtë punë nuk mund ta kuptonim ne laikët, përfshirë vet deputetët që e kishin barrën e miratimit apo rrëzimit të kësaj marrëveshjeje, por në vend që të na sqaronin, mjegullën sa po e shtonin “ekspertët e pavarur”, analistët, militantët e diletantët, kush thumbit e kush patkoit.

Megjithatë në tërë zhurmën e bërë në lidhje me këtë çështje, një gjë u la të kuptohet të ketë qenë shkaku i një gabimi eventual në arritjen e marrëveshjes së demarkimit. Kriteri kryesor i përdorur në procesin e shënjimit të kufirit, ishte pikërisht kriteri kadastral.

Opozita dhe disa ekspertë e quanin gabim trashanik dhe rast të paprecedent në botë që kufijtë kadastral apo kufijtë e komunave, të shërbejnë për përcaktimin e kufijve ndërshtetëror. Pikërisht për këtë arsye ata pretendonin se komisioni shtetëror i Kosovës ka bërë gabimin fatal duke i dhënë disa mijëra hektarë të Kosovës, Malit të Zi. Herë pretëndohej për 12 000 hektarë, herë 10 000 e herë 8200 të tillë.

Në anën tjetër komisioni qeveritar i Kosovës dhe vet Qeveria e Kosovës mbronin me ngulm këtë kriter si të rregullt dhe në përputhje me praktikat ndërkomëtare. Bile thonin se ky kriter do favorizoj Republikën e Kosovës në demarkacionin eventual me Republikën e Serbisë.

Pra u krijua njëfar opinioni se kriteri i kufijve kadastral (komunal), i përdorur gjatë negociatave për demarkacion e kufirit me Malin e Zi, ishte “fajtori” që Kosova po rrezikonte të humbte shumë nga territori i saj.

Kur u pa që shumica e kualifikuar në parlament, për kalimin e kësaj marrëveshje ndërshtërore, nuk po arrihej dot, e në anën tjetër kushtëzimi i miratimit të saj me çështje shumë jetike për jetën e qytetarëve të Kosovës, si liberalizimi i vizave apo procese tjera integruese, si startegji dalëse po përmendej gjithnjë e më shumë dërgimi i kësaj çështje në arbitrazh ndërkomëtar.

Herë herë dukej se për këtë pikë (Arbitrazhin) do të mund të pajtoheshin edhe pozita edhe opozita.

Opozita me bindje  se kauza e saj do të vërtetohej atje, ose të paktën do të kishte një arsye për tu tërequr nga rruga pa fund që kishte nisur në kundërshtimin e kësaj çështje, ndërsa pozita si heqje barre nga vetja me që spo e barte dot.

Por a është vendimi i djeshëm i Arbitrazhit në Hagë, ku decidivisht e pranon kriterin e kufijve kadstral si kufi të republikave (shtetëror), një dush inftohtë për ithtarët e zgjidhjes së kësaj cështjeje me arbitrim ndërkombëtar?.

Bazuar në këtë precedent, a e kemi garën e humbur ende pa u futur në lojë?.
A duhet të dëgjohet ky vendim i gjykatës edhe nga vendimmarrësit në Kosovë, apo duhet të presim disa vite (8 të tilla iu dhëshën Kroacisë dhe Sllovenisë) që të na kumtohet edhe ne fraza “Arbitrazhi ka marrë parasysh kufijtë kadastralë për të cilët ka thënë se “parimisht i paraqesin edhe kufijtë shtetërorë”…?

A kemi komoditet dhe kohë për diçka të tillë? A po vërtetë besojmë se një tjetër arbitrazh, me të tjerë arbitra, do të thotë “në rastin e Kosovës kufijtë kadastral nuk duhet të merren parasysh në përcaktimin e kufijve shtetëror, por për këtë çështje primare janë faktorë tjerë si kriteret gjeografike, historike, natyrore, disa harta që komisionet përkatëse nuk i kanë marrë parasysh, apo edhe kritere tjera si kullosat, stanet, ndjenjat dhe bindjet e popullit shqiptar të Kosovës etj.? Cila është teoria e gjasave  në këtë rast?

Apo ndoshta më së miri do të jetë që qeveria e ardhshme, nga kushdo që të formohet, t’i rreket zgjidhjes së këtij problemi duke lënë anash interesat ditore dhe të ngushta politike apo klanore. Të krijoj konsensusin e nevojshëm dhe të zgjidhë këtë çështje një herë e mirë.

Taborret e kundërshtarëve dhe atyre që e përkrahnin këtë marrëveshje të bëhen të sinqertë. Le të tregojnë drejt, ua falim edhe nëse na kanë gënjyer, na kanë përdorur apo na kanë emocionuar duke na futur edhe ne në debate për këtë çështje,nga e cila as që kishim haber.

Po nejse, ajo që shkoj nuk kthehet më. Por, menjëherë pas konstituimit të kuvendit dhe qeverisë, këta faktorë politik të ulen e t’i hapin letrat. Ama burrash, le ta hapin zemrën, ta thonë të vërtetën. Ata që e kundërshtuan këtë marrëveshje, a besojnë se vërtetë Kosova po humb territor, a besojnë se me ri negocim Mali i Zi i kthen ato 8000 e sa hektarë në pronësi të Kosovës, a besojnë se vendimi i ndonjë Arbitrazhi Ndërkombëtar do ia japë Kosovës hektarët kontestues, apo edhe të thonë se kjo kauzë kishte synim kryesor rrëzimin e qeverisë dhe se tash janë krijuar kushtet që kjo çështje të zgjidhet. Nëse kjo e fundit është e vërtetë, nuk është turp ta pranojnë, më mirë vonë se tepër  vonë.

Apo ata që e përkrahnin këtë marrëveshje dhe e quanin të rregullt, që betoheshin se Kosova nuk po humbë territor (bile kur e matnin territorin u dilte se jo vetëm që sjemi zvogëluar, por edhe jemi rritur!), që thonin se opozita ka krijuar kauzë të rrejshme vetëm për ta rreëzuar qeverinë, tash të tregohen të sinqertë dhe gjakftohtë.

A vërtëtë ishin të bindur se marrëveshja e kontestuar nuk i humb territor Kosovës,? A ishin vërtetë të bindur që nuk gabuan me kriteret e përdorura, që nuk gabuan as nuk u mashtruan (larg qoftë as nuk u shitën siç i akuzonin)? Apo e dinin që marrëveshja ishte gabim, por e bënë dhe smund ta pranonin gabimin sepse druheshin se do të rrëzoheshin prej pushtetit?.

Tashmë ajo që kishit frikë ndodhi, qeveria ra, edhe zgjedhjet u mbajtën, edhe rezultati u publikua bile.

Faktet, dëshmitë, hartat, ligjëratat, teoritë tuaja i kemi dëgjuar (aman mos na i përsërisni më!), edhe vendimin e arbitrazhit të Hagës në rastin Kroaci-Slloveni e lexuam, zgjedhjet i mbajtëm, rezultatet u zyrtarizuan, tash s’na mbetet tjetër vetëm t’i lusim politikbërësit, krijoni institucionet e reja qendrore dhe uluni e jepini zgjidhje kësaj çështjeje e mos na maltretoni më! Please! /INFOKUSI